Historie Lunetten in tekst en beeld

 
     
 
Zie, in het kader van het 40-jarig bestaan van de wijk, ook:
Historische kring Lunetten en:
Canon van Lunetten


INLEIDING

Op 29 juni 1977 kwamen de eerste bewoners in Lunetten. Utrecht had er een woonwijk bij; een nieuwbouwwijk met een heel ander karakter dan Kanaleneiland uit de jaren vijftig of Overvecht uit de jaren zestig. De plannen gingen uit van een grote variatie in bouw. Groen en water namen een belangrijke plaats in. Door middel van inspraakrondes werd rekening gehouden met de wensen van de toekomstige bewoners. De nieuwe wijk werd grotendeels tussen 1976 en 1984 opgevuld. De randen van de wijk werden tussen 1989 en 2002 bebouwd. Na vijfentwintig jaar is Lunetten uitgegroeid tot een wijk met 11.688 inwoners (1 januari 2002).

 
 
PLANNEN

De eerste concrete plannen voor Lunetten dateren van 1962. In de driehoek tussen twee snelwegen en een spoorlijn moest een nieuwe woonwijk verrijzen om in de woningbehoefte van de gemeente Utrecht te voorzien. Het zou, was de verwachting, na Kanaleneiland en Overvecht, de laatste grote uitbreiding van de stad worden. De naam Lunetten is ontleend aan de vier halvemaanvormige forten, de lunetten, die deel uitmaakten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, de verdedigingslinie uit het begin van de 19de eeuw. De oorspronkelijke plannen werden door inspraak van toekomstige bewoners en actiegroepen grondig gewijzigd. Bestaande elementen, zoals de forten, het Inundatiekanaal, het Houtensepad en de Oude Wulvenbroekwetering, werden gehandhaafd en zouden bepalend worden voor de structuur van de nieuwe wijk. In 1974 ging de gemeenteraad akkoord met het ontwerp-bestemmingsplan. Voor de ontwikkeling van de nieuwe wijk richtten negen Utrechtse woningbouwcorporaties gezamenlijk de ontwikkelingsmaatschappij Lunetten BV op, een unieke constructie. Toekomstige bewoners werden, via inspraakrecht, betrokken bij de planning.

 
  In het bestemmingsplan wordt een aantal bestaande elementen gehandhaafd: de forten, het Inundatiekanaal en de Oude Liesbosweg, het Houtensepad, de Koppeldijk, enkele oude bomenrijen en de eeuwenoude Oud Wulvenbroekwetering.
Uit: Bestemmingsplan Lunetten, 1974
 
  Situering van de voorzieningen.
Van het geplande sportcomlex is de sporthal op een andere locatie gebouwd, het zwembad is er nooit gekomen.
Uit: Bestemmingsplan Lunetten, 1974
 
  BOUW

Op 4 oktober 1976 ging de eerste paal voor Lunetten de grond in. Acht maanden later kwamen de eerste bewoners en in 1980 leverde Lunetten BV, de ontwikkelingsmaatschappij van de gezamenlijke woningbouwcorporaties, de duizendste woning op. In acht jaar, tussen 1976 en 1984, werd de nieuwe woonwijk, deelplan na deelplan, met een grote verscheidenheid aan woningen volgebouwd: eengezinswoningen, gestapelde bouw, studenten- en jongereneenheden, bejaardenwoningen, experimentele woningen en aangepaste woningen voor gehandicapten. In november 1984 leek Lunetten 'af'. Maar in verband met de aanhoudende woningbehoefte van Utrecht gingen de heipalen vijf jaar later weer de grond in en verrezen er, tussen 1989 en 2002, aan de randen van de wijk nieuwe buurten en wooncomplexen. Inmiddels wordt er gewerkt aan plannen voor Lunetten in de volgende vijfentwintig jaar.
 
  Op 4 oktober 1976 slaat minister J.P.A. Gruijters van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening de eerste paal voor Lunetten. Op 29 juni 1977 zijn de eerste huizen gereed. De heer en mevrouw Felkers-Timmermans, de eerste bewoners van Lunetten, krijgen die dag de sleutel van hun nieuwe woning, Simplonbaan 26.
De eerste huizen van Lunetten, 25 jaar later. Foto: Maarten Brinkman


 
  Brennerbaan, met op de voorgrond de bouwspeeltuin, gezien vanaf de oude Liesbosweg, 1979
Foto: C.M. van der Mast
 
  Bouwkranen zijn in de beginjaren van Lunetten een bekend verschijnsel.
Foto: C.M. van der Mast
 
  Lunetten, ca. 1979
Foto's: C.M. van der Mast
 
  Lunetten in 1980  
  Burgemeester M.W.M. Vos-Van Gortel slaat op 18 augustus 1981 de eerste paal voor het project met 'experimentele' woningen in deelplan 4D. (o.a. aan de hondsrug en de Furkabaan).
Op de foto: Deelplan (vlek) 4D in aanbouw, 1982
Foto: Peter Sneltjes
 
  Deelplan 4, met links het winkelcentrum, begin 1983
Foto: Peter Sneltjes
 
  Texel en Vlieland. Links de nog geheel lege 'Vlek 19', mei 1984.
Foto: Maarten Brinkman.
 
 

Met de afronding van deelplan 5 (Olympus en omgeving), eind 1984, nadert Lunetten volgens het bestemmingsplan van 1974 zijn voltooïing. Op 7 november 1984, wanneer Lunetten BV de laatste woning (Jungfrau 119) oplevert, is er een feestelijke bijeenkomst bij en in de Musketon.
Tegen het eind van de jaren tachtig wil de gemeente Utrecht het bestemmingsplan uit 1974 aanpassen. Er moeten meer woningen worden gebouwd. Bewonersgroepen uit Lunetten komen op inspraakavonden in 1987 en 1989 met alternatieve plannen.
Op 13 maart 1989 wordt er voor het eerst sinds vijf jaar in Lunetten een eerste paal voor een woningcomplex geslagen (complex van seniorenwoningen 'Coppelwethe').

 
  De Coppelwethe in aanbouw, augustus 1989
Foto: Maarten Brinkman
 
  In 1990 begint de bouw van een compleet nieuwe buurt, later Lunettenberg genoemd, met eengezinswoningen en het appartementencomplex Ravelijn.
Foto: Peter Sneltjes
 
  De woningen aan het Zwarte Woud zijn gebouwd in 2000
Foto: Maarten Brinkman
 
  Het meest recent is de bebouwing van vlek 19 met eengezinswoningen, appartementen en een woonwagenlocatie, 2002
Foto: Maarten Brinkman
 
 

In 2001 publiceert adviesbureau Inbo het rapport 'Lunetten Leeft 2001-2026' over Lunetten in de komende vijfentwintig jaar. Op 8 mei en 26 november 2001 kunnen de bewoners van Lunetten naar aanleiding van het Inbo-rapport discussiëren over de toekomst van hun wijk.
Veel bewoners, zo blijkt uit een enquête, zien vervuiling en gebrek aan veiligheid als de grootste problemen; het winkelcentrum en het stationsplein zijn bovendien aan een grondige vernieuwing toe.
In 2002 komt de gemeente met een nieuw voorontwerpbestemmingsplan voor Lunetten. Het is in de eerste plaats gericht op een goed beheer van de wijk.

 
  WELZIJN

De Stichting Welzijn Lunetten (SWL) werd in januari 1979 opgericht om de sociale opbouw en -samenhang in de wijk en het welzijn van de bewoners te bevorderen.
Na voorlopige behuizing aan de Vogezen en de Lunettenbaan kreeg de SWL in 1984 een vast onderkomen de Musketon, het meest markante gebouw van Lunetten.
Door schaalvergroting ging de SWL in 1994 op in de grotere Stichting Welzijn Utrecht Zuid-Oost (SWUZO), die op haar beurt in 2001 plaatsmaakte voor Portes. Onder verantwoordelijkheid van de welzijnsorganisatie vinden allerlei activiteiten op sociaal-cultureel gebied plaats.
Ook acties van bewonersverenigingen en organisatie van buurt- en wijkevenementen zijn in de afgelopen vijfentwintig jaar van groot belang geweest voor de sociale samenhang en het welzijn van de wijk.