Woensdag monument- schildje op Musketon

Aanstaande woensdag 20 mei wordt het definitief bekrachtigd met een officieel schildje: Lunettens wijkcentrum De Musketon is dan officieel een Rijksmonument. Om 11.00 uur zal het schildje in het bijzijn van de Wethouder van Erfgoed, Rik van der Graaf, op de gevel worden gespijkerd.

Het gebouw, ontworpen door Peter Strijker, leerling van Herman Hertzberger, geldt als een goed voorbeeld van de architectonische stroming ‘structuralisme’, waarvan Hertzberger, in Utrecht bekend van de Grote Zaal van TivoliVredenburg (en het eerdere Muziekcentrum Vredenburg), één van de belangrijkste boegbeelden is. Tevens wordt de Musketon gezien als iconisch voor een periode, ruwweg de jaren ’70 en ’80, waarin ‘welzijnswerk belangrijk was om de behoefte aan maatschappelijke en culturele voorzieningen en het besteden van vrije tijd in te vullen’ (citaat van de gemeente op utrecht.nl). Het wijkcentrum was zelfs ‘het neusje van de zalm op het gebied van welzijnscentra’, zo schreef wethouder Van der Graaf in maart aan de gemeenteraad, waarbij hij tevens opmerkte dat het gebouw ‘nog steeds functioneert als sociaal-cultureel centrum’.

Voortraject

In 2024 was de Musketon door de gemeente vanwege de genoemde kwaliteiten al aangewezen als gemeentelijk monument. Intussen was ook de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in opdracht van de regering bezig met het selecteren van gebouwen van na 1965 voor een Rijksmonumentenstatus, en mede door toedoen van de gemeente werd ook hierbij de Musketon uitverkoren als een gebouw (één van de 15 in heel Nederland) dat de status van Rijksmonument verdiende. Omdat dit ook beperkingen met zich meebrengt, moest de gemeente hier formeel nog toestemming voor verlenen. Dit gebeurde begin maart van dit jaar na eerst advies van de Commissie Ruimtelijke kwaliteit te hebben ingewonnen. Vervolgens moest het besluit nog door de Minister worden bekrachtigd, hetgeen geschiedde, en op 15 april verscheen de monumentverklaring in de Staatscourant. Officieel zijn er dan nog bezwaren mogelijk, maar dit kan alleen als de indieners in het voortraject al een zienswijze hadden ingediend. Maar voor zover bekend zijn er eerder geen bezwaren ingediend. Bovendien vindt het aanbrengen van zo’n schildje alleen plaats als het echt definitief is, aldus Aernoud van Tilborg, namens het Bewonersoverleg Lunetten (BOL) lid van de werkgroep die zich bezighoudt met de toekomst van de Musketon. Daar is ‘geen speld meer tussen te krijgen’, zegt hij. 

Gevolgen voor verbouwingsplannen

Wat betekent de benoeming van de Musketon tot Rijksmonument voor de op handen zijnde verbouwingsplannen? Drie onderdelen zijn in elk geval expliciet beschermd. Dat zijn de Theaterzaal, en wel in zijn huidige vorm, de zitkuil met haard, en de tegelwand met een kunstwerk van de hand van Willem Lenssinck. Dit was bij de status van gemeentelijk monument ook al zo. Met de status van Rijksmonument is in principe het hele gebouw beschermd. Maar dit betekent niet dat er niets meer mag. Er is veel mogelijk, mits er een afweging tussen gebruikersbelangen en monumentale waarde wordt gemaakt, zegt Van Tilborg van de werkgroep. Ook moeten beslissingen tot aanpassing aan de Rijkdienst voor het Cultureel Erfgoed worden voorgelegd.

Als het gaat om de toekomst van de Musketon betekent dit dat in elk geval de drie bovengenoemde beschermde elementen, dus ook de eerder in zijn voortbestaan bedreigde theaterzaal, behouden zullen blijven. Verder moet heel veel nog beslist worden. De bewonerswerkgroep hamert hierbij op het belang van bewonersparticipatie conform het gemeentelijk motto ‘samen de stad maken’.

Wijkbericht en informatieavond

Nog deze maand moet er een wijkbericht verspreid worden en voor de zomer komt er een informatieavond, zo heeft de gemeente beloofd.

Een uitgebreider artikel over de toekomst van de Musketon, met de visies van bewoners en van de gemeente, volgt nog.  

Foto: Het Utrechts Archief, fotograaf: D. C. Goosen, catalogusnummer 850651

Inzet monumentenschildje: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed